Santa Maria Trabzon Tarihi

S. MARİA : “ABDULMECİD YAPTIRDI” MASALI

Ağu 28, 2015 Ahmet Musaoğlu

SANT MARIA

Santa Maria Kilisesini “Abdülmecit yaptırdı” YALANI

Papazı menfur bir cinayetle öldürülmesiyle ismi öne çıkan Santa Maria Kilisesi’nin, yapılışıyla ilgili olarak; “Sultan Abdülmecit’in emirleriyle Trabzon’a gelen yabancılar için 1869-1874 tarihleri arasında yapılmıştır” açıklamaları, halen de Trabzon İl Kültür Müdürlüğü web sitesinde okunabiliyor…

Abdülmecit’e, ‘Kilise yaptırtılınca da!’, “Aklınıza mukayyed olun Hain Kültüre Son!” başlıkla 15.05.2006 tarihli Günebakış’ta yayınlanan yazımda; “Valiliği’mize ve de her türlü yetkiliye sesleniyorum: Abdülmecid/Osmanlıya kiliseyi kim yaptırttı? Belgeler ortada iken de, Trabzon Valiliği, neden hâlâ o ‘hain yalan’ı sergiliyor Web Site’sinde? Bu da misyonerlik değilse ne!..” diye  haykırıyordum! Bunun öncesinde, 13.02.2006 ve 28.02.2006 tarihlerinde “Trabzon İLESAM İl Temsilcisi” olarak Trabzon Valiliği’ne yazdığım iki adet resmi yazıda da şunları yazıyordum…

***

13.02.2006 tarihli yazımda; “…Sultan Abdülmecit, 1861’e kadar padişahlık yapmıştır. 1861-1876 arasındaki padişah ise Sultan Abdülaziz’dir. Tarihsel durum bu olduğuna göre, Sultan Abdülmecit’in padişah olmadığı yaşamadığı dönem olan 1869-1874 tarihleri arasında Santa Maria Kilisesi’ni ‘emir verip’ yaptırmış olmasından nasıl söz edilebilir? -Edilemeyeceğine, Santa Maria Kilisesi’ni Abdülmecit yaptırmış olamayacağına göre, kim, neye dayanarak Abdülmecit’in emirleri ile yaptırıldığını ileri sürüyor?….eğer böyle bir belge yok ise, sözkonusu yanlışlığın web site’niz dahil bütün yayınlardan çıkartılması gerekiyor.” diyordum…

28.02.2006 tarihli yazımda ise; “Santa Maria Kilisesi Sultan Abdül Mecid’in fermanıyla (29 Şubat 1855) 1869 yılında yapılmaya başlanmış ve 1874 yılında tamamlanmıştır” şeklinde bir açıklama içeren, 27.03.1981 tarihinde düzenlenmiş bir Anıt Fişini tarafımıza göndermiş bulunuyorsunuz. Gönderdiğiniz…Anıt Fişi’nden daha eski bir tarihte; 16.08.1968 tarihinde Kemal Turfan Bey tarafından düzenlenen ve halen “Trabzon Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Müdürlüğü”nün dosyasında yer alan Eski Eser Fişi’nde ise, sizin sunduğunuz belgedeki açıklamaları YANLIŞLAYAN bilgiler yer alıyor. Söz ettiğim ‘Eski Eser Fişi’nde, bugün kilise olan binanın yapıldığı tarih olarak, 1852-1874 tarihleri verilmektedir ki, bu durum….ilgi yazınıza ek olarak gönderilen belgede ‘parantez’ içi bir açıklamada 29 Şubat 1855 tarihli, Sultan Abdülmecit’e ait bir Ferman’a atfedilmekteyse de, söz ettiğimiz daha eski belgedeki, binanın yapımına 1852 yılında başlandığının haberinin yer alması; Kilisenin Abdülmecid’in 1855’deki Ferman’ı ile yapıldığı iddiasını YANLIŞLIYOR. Söz ettiğimiz Eski Eser Fişi’nde, binayı ‘yapan’ ve ‘onaran’ olarak Sultan Abdülmecid’in değil de, VATİKAN İdaresi’nin gösterilmesi de YANLIŞLAYAN bir başka bilgi olarak önümüzde duruyor. Zaten, Eski Eser Fişi’nin, ‘Eserin Vasıfları’ bölümünde yer alan bazı bilgiler, kilisenin yapımı ile ilgili iddialarının yanlışlığını da ortaya koymaktadır. Kemal Turfan Bey’in hazırladığı 1968 tarihli Eski Eser Fişi’nde şu bilgiler önemlidir: “Samsun’daki Katolik Kilisesi içinde asılı kısa tarihçeyi gösteren camekanlı bir levhada Trabzon kilisesi hakkında şu bilgilere rastlanmaktadır (Heyetin teşkili 1845, Evin inşası 1852-1854, kilisenin inşası 1869-1874): Samsun papazından öğrenildiğine göre bu iki kilise Abdülaziz’in müsaadesiyle inşa edilmiştir.” şeklindeki açıklamalar, halen kilise olarak kullanılan binanın yapılışı ile ilgili olarak ileri sürülen açıklamaların..doğru olmadığını..açıkça ortaya koyuyor. Ayrıca, kilise olan binanın yapım tarihi olarak ileri sürülen Sultan Abdülmecid ve Sultan Abdülaziz dönemlerine ait tarihler arasında ortaya çıkan karmaşıklığın da kiliseyi kimilerinin Sultan Abdülmecid fermanına(!), Samsun’daki papazın ise Sultan Abdülaziz’e yaptırtması(!) sebebiyle ortaya çıkmış olduğu da anlaşılıyor. Bir gerçek daha ortaya çıkmıştır ki, Abdülmecid’in fermanı ile kilise olarak yaptırıldığı ileri sürülen bina, KİLİSE OLARAK DEĞİL, EV OLARAK 1852-1854’DE İNŞÂ EDİLMİŞ bulunuyor. Dolayısıyla Sultan Abdülmecid’in kilise binası yapılması için ferman vermediği de ortaya çıkmış oluyor…gönderdiğiniz 1981 tarihli belgede Santa Maria Kilisesi olarak geçen kilise ismi, bizim söz ettiğimiz…1968 tarihli belgede görülebileceği gibi Santa Maria Kilisesi ismi ile ANILMIYOR. Bu sebeple de, sözkonusu kilise ile ilişkilendirilen Santa Maria Kilisesi isminin de yayınlardan çıkartılması; söz ettiğimiz belgede görülebileceği gibi, ‘Vatikan İdaresi/İtalyan Katolik Kilisesi’ ismi ile anılmasının sağlanması da gerekiyor.” diyordum.

***

İmdi:

Yaptığım resmi yazışmalar ve önceki yazılarım üzerine yalanlar kısmen düzeltilmiş gibi olsa da:

-Sözkonusu kilise için “Sultan Abdülmecit’in emirleriyle Trabzon’a gelen yabancılar için 1869-1874 tarihleri arasında yapılmıştır” YALAN(cılığ)I artık yayınlardan kaldırılmalıdır.

-Santa Maria Kilisesi denilen yapının isminin, “İtalyan Katolik Kilisesi” olduğu ve “Vatikan tarafından yaptırıldığı” gerçeği artık yayınlarda yer almalıdır diyorum.

***

Bendenize gelince…

KES KOPYALA YAPIŞTIR tarihçilerine de öğretmek için yazıyor, Trabzon tarihinde de ilkleri yapmamın huzurunu taşıyan biri olarak yine sessizliğime çekiliyorum!..

Ahmet MUSAOĞLU / Günebakış, 15.12.2014